Čelnici France, Germany, Italy i United Kingdom uputili su zajednički apel izraelskim vlastima zahtijevajući hitno zaustavljanje širenja jevrejskih naselja na Zapadnoj obali i odlučnije djelovanje protiv nasilja izraelskih doseljenika nad Palestincima.
U zajedničkom saopštenju njemački kancelar Friedrich Merz, italijanska premijerka Giorgia Meloni, francuski predsjednik Emmanuel Macron i britanski premijer Keir Starmer upozorili su da se sigurnosna i politička situacija na Zapadnoj obali posljednjih mjeseci ozbiljno pogoršala.
Evropski lideri smatraju da politika izraelske vlade direktno ugrožava mogućnost postizanja dugoročnog mira i rješenja zasnovanog na dvije države.
Posebno su kritikovali nastavak razvoja spornog plana „E1“, područja istočno od Jerusalem, gdje izraelske vlasti planiraju dodatnu izgradnju naselja.
Prema ocjenama evropskih zvaničnika, realizacija tog plana mogla bi trajno narušiti teritorijalni kontinuitet palestinskih područja i dodatno otežati buduće pregovore između Izraelaca i Palestinaca.
„Tokom proteklih nekoliko mjeseci situacija na Zapadnoj obali značajno se pogoršala. Nasilje doseljenika je na nezapamćenom nivou“, navodi se u zajedničkoj izjavi evropskih lidera.
Evropske kritike pojačane zbog nasilja i odnosa prema Gazi
Pritisak evropskih država na izraelsku vladu dodatno je pojačan nakon nedavnih događaja vezanih za humanitarnu situaciju u Gaza Strip.
Posebnu pažnju izazvao je videosnimak na kojem izraelski ministar nacionalne sigurnosti Itamar Ben-Gvir ismijava aktiviste koji su pokušali dostaviti humanitarnu pomoć stanovnicima Gaze, a koje su izraelske vlasti prethodno privele.
Taj događaj izazvao je brojne reakcije u evropskim političkim krugovima i dodatno povećao kritike prema politici izraelske vlade.
Analitičari ocjenjuju da je posebno značajno to što su oštriji ton prema Izraelu zauzeli i lideri koji su ranije bili među snažnijim saveznicima Tel Aviva, uključujući konzervativne političare poput Merza i Meloni.
U zajedničkom saopštenju evropski lideri zatražili su od Izraela da hitno zaustavi širenje naselja na palestinskoj teritoriji i osigura procesuiranje odgovornih za nasilje nad palestinskim stanovništvom.
Također su pozvali na poštivanje hašemitskog tutorstva nad svetim mjestima u Jerusalemu i očuvanje postojećeg historijskog statusa quo u gradu koji predstavlja jedno od najosjetljivijih pitanja izraelsko-palestinskog sukoba.
Pored toga, evropski lideri zahtijevali su ukidanje finansijskih ograničenja koja je Izrael uveo Palestinskoj samoupravi, upozoravajući da takve mjere dodatno destabilizuju ionako tešku ekonomsku i političku situaciju na palestinskim teritorijama.
Holandija najavila zabranu proizvoda iz naselja
Zajednička evropska izjava sadrži i direktno upozorenje međunarodnim građevinskim kompanijama koje učestvuju u tenderima vezanim za razvoj područja „E1“.
Evropski lideri poručili su da kompanije moraju biti svjesne mogućih pravnih i političkih posljedica poslovanja u naseljima koja međunarodna zajednica smatra ilegalnim prema međunarodnom pravu.
Gotovo istovremeno s objavom zajedničkog saopštenja, premijer Netherlands najavio je da će njegova zemlja uvesti zabranu uvoza robe proizvedene u izraelskim naseljima na okupiranim palestinskim teritorijama.
Taj potez predstavlja jedan od najoštrijih koraka koje je neka evropska država poduzela prema izraelskoj politici naseljavanja posljednjih godina.
Evropske institucije i brojne međunarodne organizacije već dugo upozoravaju da nastavak izgradnje naselja na Zapadnoj obali ozbiljno ugrožava mogućnost uspostavljanja održivog mira.
Na opasnosti plana „E1“ ranije je upozorila i visoka predstavnica Evropske unije za vanjsku politiku Kaja Kallas.
Ona je istakla da bi realizacija tog projekta mogla trajno prekinuti geografsku povezanost između okupiranog Istočnog Jerusalema i ostatka Zapadne obale, čime bi bila dodatno otežana mogućnost formiranja funkcionalne palestinske države.
Kallas je upozorila da bi izgradnja novih naselja u području „E1“ mogla potpuno odsjeći vezu između sjevernog i južnog dijela Zapadne obale i dodatno produbiti političku krizu na Bliskom istoku.
Sve izraženije kritike evropskih lidera prema izraelskoj politici pokazuju rastuću zabrinutost zbog mogućnosti daljnje eskalacije sukoba, ali i sve veće podjele između evropskih država i izraelske vlade oko pitanja budućnosti palestinskih teritorija.