Ured Evropske unije za intelektualno vlasništvo (EUIPO), u saradnji s Generalnom direkcijom Evropske komisije za proširenje i istočno susjedstvo, zvanično je pokrenuo projekat „EU4IP – Zapadni Balkan“ (EU4IP-WB), čiji je cilj unapređenje sistema intelektualnog vlasništva u državama regiona i Republici Moldaviji.
Riječ je o inicijativi koja treba pomoći zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u Evropskoj uniji da usklade svoje zakonodavstvo i praksu sa evropskim standardima u oblasti zaštite intelektualnog vlasništva. Projekat će biti usmjeren na jačanje institucionalnih kapaciteta, unapređenje provođenja prava intelektualnog vlasništva i podizanje svijesti među malim i srednjim preduzećima, ali i mladim inovatorima o značaju zaštite ideja, brendova i inovacija.
Zvanično predstavljanje projekta održano je 20. maja u sjedištu EUIPO-a u španskom gradu Alicanteu, gdje su se okupili predstavnici Evropske komisije, EUIPO-a, država Zapadnog Balkana i Republike Moldavije.
Izvršni direktor EUIPO-a João Negrao poručio je da snažan sistem zaštite intelektualnog vlasništva predstavlja osnovu razvoja modernog i konkurentnog društva.
Prema njegovim riječima, pokretanje programa EU4IP-WB pokazuje zajedničku posvećenost Evropske unije i partnerskih zemalja izgradnji sistema koji će donijeti konkretne koristi kompanijama, inovatorima, kreativnoj industriji i društvu u cjelini.
Fokus na inovacije, preduzetništvo i usklađivanje s EU standardima
Jedan od glavnih ciljeva projekta jeste približavanje pravnog i institucionalnog okvira zemalja Zapadnog Balkana evropskom zakonodavstvu u oblasti intelektualnog vlasništva. To uključuje zaštitu zaštitnih znakova, industrijskog dizajna, autorskih prava, geografskih oznaka i drugih oblika intelektualne imovine.
Evropska unija već godinama insistira na jačanju sistema zaštite intelektualnog vlasništva kao važnom dijelu procesa evropskih integracija. Efikasan sistem zaštite smatra se ključnim za razvoj inovacija, privlačenje investicija i stvaranje konkurentnog poslovnog okruženja.
Kroz novi projekat institucije i nadležni organi u regionu dobit će stručnu i tehničku podršku kako bi modernizovali svoje usluge i unaprijedili procedure registracije i zaštite prava intelektualnog vlasništva.
Poseban fokus bit će stavljen na mala i srednja preduzeća, koja često nemaju dovoljno resursa ili znanja da adekvatno zaštite svoje proizvode, brendove ili inovacije. Projekat bi trebao pomoći kompanijama da lakše zaštite svoju intelektualnu imovinu i da sigurnije nastupe na evropskom i međunarodnom tržištu.
Osim poslovnog sektora, značajna pažnja bit će posvećena i mladima, startup zajednici i kreativnim industrijama, kako bi se podstakla kultura inovacija i razvijanja novih ideja uz odgovarajuću pravnu zaštitu.
EU4IP-WB će se nadovezati na postojeći projekat EU4IP koji se već provodi u Armeniji, Moldaviji i Ukrajini. EUIPO planira iskoristiti svoje dugogodišnje iskustvo u realizaciji međunarodnih projekata, kao i mrežu evropskih stručnjaka i digitalnih alata za podršku institucijama i korisnicima u regionu.
Projekat dio šire strategije evropskih integracija regiona
Pokretanje ovog projekta dio je šire strategije Evropske unije usmjerene ka ekonomskom povezivanju i integraciji Zapadnog Balkana sa evropskim tržištem. Projekat je povezan i sa Planom rasta za Zapadni Balkan, kao i Akcionim planom za Zajedničko regionalno tržište.
Evropska komisija smatra da usklađeni sistemi intelektualnog vlasništva mogu doprinijeti većoj regionalnoj saradnji, lakšoj trgovini i stvaranju stabilnijeg poslovnog ambijenta.
Konzistentnija pravila i procedure trebale bi omogućiti jednostavnije poslovanje između država regiona, ali i olakšati kompanijama pristup tržištu Evropske unije.
Komponenta projekta za Zapadni Balkan zajednički je finansirana od strane Evropske komisije i EUIPO-a, a planirano je da traje tri godine, počevši od januara 2026. godine.
Kao provedbena institucija, EUIPO će sarađivati s uredima za intelektualno vlasništvo, državnim institucijama, organima za provođenje zakona, Sekretarijatom CEFTA-e i drugim partnerima uključenim u proces evropskih integracija.
Ured Evropske unije za intelektualno vlasništvo osnovan je 1994. godine i danas predstavlja jednu od najvećih decentraliziranih agencija Evropske unije. Sa sjedištem u Alicanteu, EUIPO upravlja registracijom zaštitnih znakova Evropske unije, industrijskog dizajna i geografskih oznaka zanata i industrije za svih 27 članica EU.
Pored registracijskih poslova, EUIPO provodi i brojne aktivnosti međunarodne saradnje, te koordinira rad Evropske opservatorije za kršenje prava intelektualnog vlasništva. Agencija je ove godine proglašena najinovativnijim uredom za intelektualno vlasništvo na svijetu, što dodatno potvrđuje njen značaj u razvoju evropske ekonomije zasnovane na znanju i inovacijama.